Kornel Makuszyński – biografia - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Kornel Makuszyński (poeta, prozaik, felietonista, krytyk teatralny i publicysta) urodził się 8 stycznia 1884 roku w niewielkim miasteczku Stryj koło Lwowa. Był jedynym synem emerytowanego pułkownika wojsk austriackich, Edwarda Makuszyńskiego i Julii z Ogonowskich. W Stryju spędził lata dziecięce i w tamtejszym gimnazjum ukończył pierwszą klasę. Klasę drugą zaliczył w gimnazjum w Przemyślu. W wieku dziesięciu lat utracił ojca. W 1898 roku wyjechał do Lwowa, gdzie podjął dalszą naukę w Gimnazjum im. Jana Długosza, które ukończył w 1903 roku egzaminem dojrzałości.

Lata szkolne Kornela to okres szczególnie trudny pod względem finansowym dla jego rodziny. Makuszyński, który już wówczas wykazywał się zamiłowaniami humanistycznymi, w wieku czternastu lat zarabiał na swoje utrzymanie udzielaniem korepetycji. W roku 1898 odniósł pierwszy sukces literacki i po wielu latach tak wspominał swój debiut:
Tego roku, gdy miałem lat czternaście zostałem po raz pierwszy wydrukowany! Po raz pierwszy w życiu ujrzałem Henryka Sienkiewicza (…) napisałem wiersz na Jego cześć i oto ten wiersz został przyjęty i wydrukowany na pierwszej stronie czasopisma „Polonia” wydawanego dla młodzieży szkolnej. Mam ten wiersz do dziś w oczach, a szczególnie podpis „Kornel Makuszyński, uczeń IV klasy gimnazjalnej”
. W roku 1902 na łamach dodatku literackiego „Słowa Polskiego”, redagowanego przez Jana Kasprowicza, ukazały się kolejne wiersze młodego poety.

Jako maturzysta prowadził tajne kursy historii i literatury polskiej dla górników i młodzieży robotniczej na Śląsku. W 1903 rozpoczął studia polonistyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu im. Jana Kazimierza we Lwowie, które ukończył pięć lat później. Przez ten czas nadal rozwijał się twórczo i w 1905 roku oficjalnie zadebiutował tomem poezji „Połów gwiazd”. Od tego roku podjął pracę stałego recenzenta „Słowa Polskiego", a po śmierci Jana Kasprowicza objął posadę recenzenta teatralnego.

W 1908 wyjechał do Sorbony, gdzie rozpoczął studia romanistyczne. Wyjazd umożliwił mu liczne podróże po Europie i w towarzystwie Staffa, Orkana i Kasprowicza zwiedził Francję, Niemcy i Włochy. W 1911 roku opublikował dwa tomy recenzji i felietonów: „Dusze z papieru”. Rok później zawarł związek małżeński z Emmą Bażeńską, pochodzącą z ziemiańskiej rodziny osiadłej na Litwie. W tym samym roku ukazała się jego pierwsza książka dla dzieci – baśń „Szewc Kopytko i Kaczor Kwak”. W 1913 roku objął kierownictwo literackie Teatru Miejskiego we Lwowie. Wybuch I wojny światowej zaskoczył go podczas wakacyjnej wizyty u rodziny żony. Wraz z Emmą, jako obywatel austriacki, został wywieziony w głąb Rosji, skąd po kilku miesiącach zdołał wrócić do Lwowa, głównie dzięki poręce przyjaciół.

W roku 1915 Makuszyńscy zostali ponownie wywiezieni z miasta i czasowo osiedli w Kijowie. Pisarz zaczął aktywnie działać wśród tamtejszej Polonii, objął prezesurę Kijowskiego Towarzystwa Literackiego oraz kierownictwo literackie Teatru Polskiego Stanisławy Wysockiej. Podczas pobytu nad Dnieprem napisał wiele felietonów i humoresek dla dorosłych oraz wydał zbiór baśni dla dzieci „Bardzo dziwne bajki”. Po zakończeniu wojny i odzyskaniu niepodległości przez Polskę, postanowił wrócić do kraju i w czerwcu 1918 roku przeprowadził się do Warszawy. Tu rozpoczął się okres wzmożonej działalności twórczej. Makuszyński nawiązał współpracę z redakcjami najbardziej poczytnych dzienników i czasopism kulturalnych, między innymi z: „Warszawianką”, „Rzeczpospolitą”, „Ilustrowanym Kurierem Codziennym”, „Kurierem Warszawskim”, na łamach których zamieszczał felietony oraz recenzje. W tzw. „okresie warszawskim” życia powstały również liczne utwory dla dzieci i młodzieży, które zapewniły mu sympatię młodego pokolenia i ugruntowały jego pozycję jako pisarza: autobiograficzna opowieść „Bezgrzeszne lata”, „O dwóch takich, co ukradli księżyc”, „Przyjaciel wesołego diabła”, „Panna z mokrą głową”, „Wyprawa pod psem”, „Wielka brama”, „Awantura o Basię”, „Szatan z siódmej klasy” oraz wydane pośmiertnie „Szaleństwa panny Ewy”. Rok 1926 przyniósł Makuszyńskiemu Państwową Nagrodę Literacką za poemat dygresyjny „Pieśń o Ojczyźnie” oraz najwyższe wyróżnienie literackie, przyznane mu przez Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Od roku 1918 Kornel Makuszyński związał się z Zakopanem, gdzie bywał kilka razy w roku. Patronował wielu komitetom organizacyjnym zawodów narciarskich, konnych i samochodowych. Jego felietony, zainspirowane fascynacją życiem górali i atmosferą górskich miast, ukazywały się w prasie zakopiańskiej: „Gazecie Zakopiańskiej”, „Głosie Zakopiańskim”, „Młodym Taterniku” oraz czasopiśmie „Zakopane i Tatry”. Swoistą opieką otoczył klub „Wisła” i to właśnie dzięki jego inicjatywie zbierano fundusze na zakup nart dla najbiedniejszej młodzieży góralskiej. Od roku 1929 zaangażował się w działalność nowo utworzonego Związku Przyjaciół Górali. Dwa lata później wkład pisarza w działalność społeczną został doceniony przez mieszkańców Zakopanego, którzy nadali mu tytuł Honorowego Obywatela. Został również honorowym członkiem Związku Górali.

W 1926 roku zmarła żona Makuszyńskiego, Emma. Rok później w Zakopanem poślubił córkę znanego lwowskiego profesora medycyny, Antoniego Gluzińskiego, śpiewaczkę operową, Janinę. W 1933 podjął współpracę z rysownikiem, Marianem Walentynowiczem. Wspólnie stworzyli cykl historyjek słowno-obrazkowych o przygodach Koziołka Matołka oraz trzy księgi „Przygód małpki Fiki-Miki”. W 1937 został członkiem Polskiej Akademii Literatury.

Okres okupacji hitlerowskiej państwo Makuszyńscy przeżyli w Warszawie. We wrześniu 1939 roku, podczas nalotów, jedna z bomb zniszczyła dom, w którym mieszkali. Stracili wówczas całą bibliotekę, rękopisy utworów pisarza i kolekcję obrazów. Podczas walk powstańczych zaginęło pięć książek Makuszyńskiego, przygotowanych już do druku. Pani Janina zdołała uratować rękopisy dwóch powieści, napisanych w pierwszym roku wojny: „List z tamtego świata” i „Szaleństwa panny Ewy”.

Po upadku Powstania Warszawskiego zostali wywiezieni do Opoczna, a stamtąd udało im się szczęśliwie przedostać do Zakopanego. W mieście tym pisarz spędził ostatnie lata życia, mieszkając w willi „Opolanka” przy ulicy Tetmajera 15. Schorowany i udręczony wojennymi przeżyciami porzucił pracę twórczą i powoli popadł w zapomnienie. Do końca swych dni starał się jednak odpisywać na listy od czytelników i wielbicieli swoich książek, które napływały z całego kraju.

Zmarł 31 lipca 1953 roku. Mieszkańcy Zakopanego urządzili mu pogrzeb z góralskimi honorami, a kapela Obrochtów grała „Sabałową nutę”. Pożegnanie Kornela Makuszyńskiego opisał Włodzimierz Wnuk w książce „Ku Tatrom”. Pisarz został pochowany na Pęksowym Brzyzku – zakopiańskim Cmentarzu Zasłużonych. Jeden z jego przyjaciół powiedział wówczas:
Był dobrym człowiekiem. Był jednym z tych, którzy dobroć utożsamiali z mądrością, a talent z charakterem, którzy wiedzieli, że nie można być wielkim pisarzem będąc złym człowiekiem.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Szatan z siódmej klasy - streszczenie szczegółowe
2  Opis dworku Gąsowskich w Bejgole
3  Główne wątki w powieści Kornela Makuszyńskiego



Komentarze: Kornel Makuszyński – biografia

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: